آمار شکاف دیجیتال و رشد فاصله روز افزون کشورهای توسعه نیافته از کشورهای توسعه یافته - فناوری اطلاعات و تجارت الکترونیکی - IT & E-commerce

فناوری اطلاعات و تجارت الکترونیکی - IT & E-commerce

امروز توسعه تجارت الکترونیکی برای سهیم شدن مردم عزیز کشورمان از درآمدهای کلان جهانی حاصل از این سبک تجارت و نهایتا رشد در آمد ملی از ضروری ترین امور روزمر’ به شمار می رود. لذا این موضوع مرا بر آن داشت تا وبلاگی در پرشین بلاگ نیز برای این منظور راه اندازی نمایم تا باشد که به حول و قوه الهی قدمی کوچک در این راه برداشته باشیم . . عیسی نجفی فروردین سال 1387

شکاف دیجیتال و رشد فاصله روز افزون کشورهای توسعه نیافته از کشورهای توسعه یافته
مدير وبلاگ : عیسی نجفی - ساعت ٧:٥٧ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٠ تیر ۱۳۸٩
 

در حال حاضر با سهل انگاری و عدول یا عدم امکان بهره جستن از تکنولوزیهای جدید توسط  کشورهای توسعه نیافته ، شاهد افزایش فاصله کشورهای توسعه نیافته از توسعه یافته در مقوله کاربرد فناوریهای دیجیتالی می باشم این عیارت یا اتفاق معادل اصطلاح شکاف دیجیتال یا شکاف دیجیتالی می باشد . به عبارتی شکاف دیجیتال به فاصله روز افزون کشورهای توسعه نیافته از کشورهای توسعه یافته است در:

  • دسترسی به تکنولوژی های دیجیتال
  • در استفاده از این تکنولوژی ها برای بهبود بهره وری و کارآیی فرایندها و فعالیت ها و سیستم ها و کارها در همه بخش های زندگی فردی و  اجتماعی و در سطح خرد و کلان
  • در توانایی به کارگیری این  تکنولوژی در ایجاد زیرساخت مناسب برای مشارکت فعال در تولید دانش و تکنولوژی دیجیتال و مصرف ابزار و کالاها و خدمات و دیجیتال.

 دیجیتال اطلاق میشود.

شکاف دیجیتال در اثر عوامل مختلفی بروز می نماید که بعضی از علل ارادی و بعضا غیر ارادی است به عنوان نمونه بعضی اوقات عدم دسترسی کشورهای توسعه نیافته به تکنولوژیهای دیجیتالی به علت محدودیت های اعمال شده از جانب دارندگان این تکنولوژیها به سایر کشورها می باشد و بعضا این اتفاق نیز می تواند به علت عدم توان خرید فناوری یا دانش فنی از جانب کشورهای توسعه نیافته بوده باشد اما بعضا بعضی از کشورهای توسعه نیافته هنوز به اهمیت موضوع و نقش کاربرد تکنولوژیهای جدید وقوف و اشراف کامل ندارند و لذا از این جهت تمایلی به پیگیری یا ایجاد الزام به تهیه و کاربرد آن ندارند . بعضا در کشور ما نیز علی رغم اینکه در ظاهر امر تمامی مسئولین تمایل و وقوف و اشراف خود را به اهمیت کاربرد فناوریها دیجیتالی نمایان می نمایند اما متاسفانه در عمل ، کردار و رفتاری خلاف آن از خود برجای می گذارند که این موضوع موجب بی بهره ماندن کشور از فواید و اثار فراوان و مثبت کاربرد فناوریهای دیجیتالی در کشور در نهایت موجب کاهش رشد اقتصادی و عقب ماندگی کشور می شود که امیدواریم مسئولین کشور در عمل اهتمام جدی خود را به این موضوع از خود در عمل نشان دهند.


این شکاف با شاخص های متفاوتی سنجیده می شود، از جمله دسترسی به تکنولوژی های اطلاعات و ارتباطات (ICT) مانند تلفن، تلفن سیار و اینترنت و پخش ماهواره ای برنامه های رادیویی و تلویزیونی، حجم تجارت الکترونیک و امثال آن. جامع ترین شاخصی که برای مقایسه کشورها و شناخت این شکاف ارائه شده، شاخصی است که بانک جهانی ارائه داده است، به نام  ISI یعنی شاخص جامعه اطلاعاتی   (Index Information Society) که شامل 23 متغیر است.

بر اساس این متغیرها، در سال 2001، کشورهای جهان به 5 گروه به شرح زیر رتبه بندی شده اند:

گروه اول: این گزارش آنان را Skaters نامیده است، به معنای کشورهایی که اسکیت به پا بسته و تند و پرشتاب در مسیر عصر دیجیتال به راه افتاده اند. این کشورها در موقعیتی قوی برای بهره گیری از مواهب انقلاب دیجیتال قرار دارند، زیرا زیرساخت پیشرفته ای در هر چهار حوزه اطلاعات، اینترنت، ارتباطات و اجتماعی برپا داشته اند. در این گروه 15 کشور به شرح زیر قرار دارند:

گروه اول Skaters

 

نام کشور

 

رتبه

نام کشور

رتبه

سوئد

1

سنگاپور

9

نروژ

2

هلند

10

فنلاند

3

ژاپن

11

ایالات متحده

4

کانادا

12

دانمارک

5

آلمان

13

انگلستان

6

اتریش

14

سویس

7

هنگ کنگ

15

استرالیا

8

 

 

 

در این کشورها، بخش ICT خصوصی شده است و رقابت موجود باعث کاهش قیمت و امکان بهتر دسترسی به اینترنت و خدمات IT شده است.

گروه دوم: این گروه Striders نامدارد. به معنای کسانی که با گام های بلند و موثر در راه دیجیتالی شدن حرکت می کنند. کشورهای این گروه هدفمند و با برنامه وارد عصر اطلاعات شده اند و بخش مهمی از زیر ساخت لازم را ایجاد کرده اند و عبارت اند از:

 

گروه دوم Striders

 

 

نام کشور

 

رتبه

نام کشور

رتبه

زلاند نو

16

اسرائیل

22

بلژیک

17

ایتالیا

23

تایوان

18

اسپانیا

24

کره جنوبی

19

پرتقال

25

ایرلند

20

یونان

26

فرانسه

21

جمهوری چک

27

 

 این کشورها در جهت رفع موانع این حرکت گام برداشته اند.از جمله، در دهه گذشته بخش مهمی از صنعت اطلاعات و ارتباطات خود را خصوصی کرده اند.

گروه سوم: دوندگان پرسرعت (Sprinters) در این گروه قرار دارند که با توجه به فشارهای اقتصادی واجتماعی و سیاسی که تجربه می کنند، اولویت های خود را تغییر داده اند و با تمام نیرو سعی دارند راه را برای دیجیتالی شدن هموار سازند. اعضای این گروه عبارت اند از:

 

 

گروه سوم Spreinters

 

نام کشور

 

رتبه

نام کشور

رتبه

امارات

28

کاستاریکا

36

مجارستان

29

پاناما

37

لهستان

30

آفریقای جنوبی

38

آرژانتین

31

ونزوئلا

39

مالزی

32

روسیه

40

شیلی

33

ترکیه

41

بلغارستان

34

مکزیک

42

رومانی

35

اکوادور

4

 

در مجموع این سه گروه، یک سوم کشورهای جهان را تشکیل می دهند.

گروه چهارم: کشورهای این گروه تفریح کنان (Strollers) به راه افتاده اند. در بخش مهمی از اعضای این گروه، محدودیت منابع مالی و جمعیت زیاد باعث شده که حرکت آنان پایدار و استوار نباشد. کشورهای این گروه عبارت اند از:

 

گروه چهارم Strollers

 

 

نام کشور

 

رتبه

نام کشور

رتبه

عربستان سعودی

44

چین

52

برزیل

45

اندونزی

53

کلمبیا

46

هند

54

تایلند

47

پاکستان

55

فیلیپین

48

 

 

پرو

49

 

 

اردن

50

 

 

مصر

51

 

 

 

البته کشورهای چین و اندونزی و هند در سال های اخیر برای ایجاد جامعه اطلاعاتی سرمایه گذاری سنگین انجام داده اند، ولی به دلیل خصوصی نشدن بخش مهمی از ICT، در این کشورها رقابت هنوز ضعیف است.

گروه پنجم: در کل 55 کشور جهان وارد عصر دیجیتال شده اند. ولی 150 کشور دیگر از جمله ایران تازه واردان این جریان   هستند (Starters) . در این کشورها، هنوز زیرساخت لازم برای بهره برداری از عصر دیجیتال ایجاد نشده است. این گروه 40 درصد از جمعیت جهان و 4 درصد از GDP جهانی را تشکیل می دهند و سهم آنان از مخارج جهانی ICT کمتر از 1 درصد است. فاصله این گروه با 4 گروه دیگر است که شکاف دیجیتال را پدید آورده است. 55 کشور 4 گروه اول، 97 درصد GDP جهانی و 99 درصد مخارج ICT را دارند. نکته جالب آن که مارات متحد در سال های اخیر با نرخ رشد 20 درصد در زمینه ICT از همه کشورها از نظر رشد جلو افتاده است.

سطح دیگری از شکاف دیجیتال نیز در درون کشورها وجود دارد. در همه کشورها، بخش هائی از مردم سریعتر و بهتر از دیگران از دستاوردهای تکنولوژی دیجیتال استفاده می کنند و به سرعت در حال پیشرفت اند. بیشترین کاربران اینترنت مردان تحصیل کرده و دارای درآمد بالاتر از متوسط اند.

شکاف جنسیتی دیجیتال نیز وجود دارد. جدول زیر آن را به خوبی نشان میدهد.

 

سهم زنان از کاربران اینترنت

آمریکای لاتین

38 درصد

EU اتحادیه اروپای

25 درصد

ژاپن

18 درصد

روسیه

11 درصد

خاورمیانه

4 درصد

 

در آخرین گزارش توسعه انسانی یعنی HDI (گزارش 2002) نیز شکاف دیجیتال آشکار است. در نروژ که در سال 2002 مقام اول جهان را در شاخص HDI  کسب کرده است، به ازای هر هزار نفر جمعیت 532 تلفن و 751 تلفن سیار و 101 میزبان (host) اینترنت وجود داشته است. این رقم برای ایران که در میان 173 کشور رتبه 98 ام را در HDI دارد. به ازای هر هزار نفر جمعیت 149 تلفن و 15 مشترک تلفن سیار است. برای ایران، آمار رسمی مربوط به اینترنت موجود نیست ولی گفته می شود که در ایران 2 میلیون نفر کار بر اینترنت وجود دارد که حدود 5/3 درصد جمعیت را در بر می گیرد.

هستند کشورهایی که کاربران اینترنت آنان سهمی کمتر از 03/0 درصد جمعیت را دارند و بخش های مهمی از مردم جهان نه تنها به تلفن سیار بلکه به تلفن معمولی نیز دسترسی ندارند. با توجه به نقش روز افزون ICT در تولید ثروت و توسعه اقتصادی، طبیعی است که کشورهای دارای پایین ترین رتبه در شاخص ISI و یا هر شاخص دیگری مربوط به عملکرد دیجیتال، در عملکرد اقتصادی نیز درجهان رتبه های پایینی را داشته باشند.

منابع: 

- پوردلیرسعید ، نگاهی به مفهوم ثروت دراقتصاد دیجیتالی  /  www.aftab.ir

-امین الهی محمدحسین ، دگرگونی تجارت   / http//amin ollahi.com  

-خوارزمی شهیندخت ، ایران و انقلاب دیجیتال  /  www./irirg.ir

-فرنود حسنی ، ایران و الزامات توسعه اقتصاد دیجیتالی /

-فاضلی نعمت الله ، دیجیتالی شدن به سبک ایرانی /  www.hamshahri online.ir

-ولی شریعت پناهی زهرا ، بازهم مشکل زیرساخت  / www.aftab.ir

خوارزمی ، شهیندخت ، کیفیت زندگی و الزامات عصر دیجیتال درایران / 

-صباغیان علی ، دولت دیجیتال /  www.ict world

پیام اتاق ارومیه - سال چهارم - شماره سوم /


 
comment نظر خودتان را در رابطه با مطلب ، در همین قسمت وارد نمایید ()