التِّجارة - بازرگانى‏ ( دین و بازرگانی )

 التِّجارةُ

بازرگانى‏

«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَأْکُلُوا أَمْوَالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْباطِلِ إِلَّا أَنْ تَکُونَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْکُمْ وَلَا تَقْتُلُوا أَنْفُسَکُمْ إِنَّ اللَّهَ کانَ بِکُمْ رَحِیماً» .

«اى کسانى که ایمان آورده‏اید! اموال یکدیگر را به ناحقّ مخورید مگر آن که تجارتى باشد که هر دو طرف بدان رضایت داده باشند و یکدیگر را مکشید. هر آینه خدا با شما مهربان است».

v الإمامُ علیٌّ علیه السلام : تَعرَّضوا للتِّجاراتِ ، فإنّ لَکُم فیها غِنىً عمّا فی أیْدی النّاسِ ، وإنّ اللَّهَ‏عزّ و عجل یُحِبُّ الُمحتَرِفَ الأمینَ .

امام على علیه السلام : به کارهاى تجارى پردازید که بازرگانى شما را از مال دیگران بى‏نیاز مى‏کند . خداوندى‏ عزّ و جل پیشه‏ور درستکار را دوست دارد .

v الإمامُ الصّادقُ علیه السلام : التِّجارةُ تَزیدُ فی العقلِ .

امام صادق علیه السلام : تجارت کردن خرد را مى‏افزاید .

 ترکُ التِّجارةِ

تجارت نکردن‏

v الإمامُ الصّادقُ علیه السلام : تَرْکُ‏التّجارةِ یَنْقُصُ العقلَ .

امام صادق علیه السلام : تجارت نکردن خرد را مى‏کاهد .

v عنه علیه السلام - وقد قالَ لَهُ مُعاذُ بنُ کثیرٍ بَیّاعُ الأکْسِیَةِ - : إنّی قد هَمَمْتُ أنْ أدَعَ السُّوقَ وفی یَدی شَی‏ءٌ : إذَنْ یَسْقُطَ رأیُکَ ولا یُسْتعانَ بکَ على‏ شی‏ءٍ .

امام صادق علیه السلام - در پاسخ به معاذ بن کثیرِ جامه فروش ، که پرسید : من براى خود ثروتى دارم و تصمیم دارم بازار را رها کنم - : در این صورت نظرت از اعتبار مى‏افتد و در هیچ چیز از تو کمک گرفته نمى‏شود .

 آدابُ التّجارة

آداب و شرایط بازرگانى‏

v رسولُ اللَّهِ صلى الله علیه وآله : مَن باعَ واشْتَرى‏ فلْیَجْتَنِبْ خَمسَ خِصالٍ ، وإلّا فلا یَبیعَنَّ ولا یَشْتَرِیَنَّ : الرِّبا ، والحَلْفَ ، وکِتْمانَ العَیبِ ، والحمدَ إذا باعَ ، والذَّمَّ إذا اشْتَرى‏ .

پیامبر خدا صلى الله علیه وآله : کسى که خرید و فروش مى‏کند باید از پنج کار دورى ورزد و گرنه نباید خرید و فروش کند : ربا ، سوگند ، پوشاندن عیب کالا ، تعریف و تبلیغ در موقع فروش و بدگویى از کالا در موقع خرید آن .

v الإمامُ علیٌّ علیه السلام : التاجر الجبان مَحروم ، والتاجر الجسور مَرزُوق .

امام على علیه السلام : بازرگانِ ترسو از روزى محروم مى‏ماند و بازرگانِ بى‏باک روزى دارد .

v عنه علیه السلام : یا مَعشَر التُّجّارِ ، الفِقْهَ ثُمَّ المَتْجَرَ ، الفِقْهَ ثُمّ المَتْجَرَ ، الفِقْهَ ثُمّ المَتْجَرَ .

امام على علیه السلام : اى جماعت بازرگان ! احکام داد و ستد را بیاموزید سپس تجارت کنید ، احکام داد و ستد را بیاموزید سپس تجارت کنید ، احکام داد و ستد را بیاموزید سپس تجارت کنید .

v عنه علیه السلام : یا مَعشرَ التُّجّارِ ، قَدِّموا الاسْتِخارةَ ، وتَبرَّکوا بالسُّهولةِ ، واقتَرِبوا مِن المُبْتاعِینَ ، وتَزَیَّنوا بالحِلْمِ ، وتَناهَوا عن الَیمینِ ، وجانِبوا الکَذِبَ ، وتَخافوا (تَجافَوا) عنِ الظُّلْمِ ، وأنْصِفوا المظلومِینَ ، ولا تَقْرَبوا الرِّبا «وأوْفُوا الکَیْلَ والمِیزانَ ولا تَبْخَسوا النّاسَ أشیاءهُم ولاتَعْثَوا فی‏الأرضِ مُفسدینَ» .

امام على علیه السلام : اى جماعت بازرگان ! پیش از شروع کسب و کار از خداوند خیر و نیکى طلبید و با آسانگیرى در معامله از خداوند برکت جویید ، به خریداران نزدیک شوید ، به زیور بردبارى آراسته شوید ، از قسم خوردن بپرهیزید ، از دروغ گفتن دورى کنید ، از ستم کردن و اجحاف بترسید ، با مظلومان به انصاف و عدالت رفتار کنید و پیرامون ربا نگردید «و پیمانه و ترازو را کامل کنید و چیزى از حقّ مردم فرو نگذارید و روى زمین در گرداب فساد و تبهکارى فرو مروید» .

v الإمامُ الصّادقُ علیه السلام : مَن أرادَ التّجارةَ فلْیَتَفقَّهْ فی دِینِهِ لِیَعلمَ بذلکَ ما یَحِلُّ لَهُ مِمّا یَحْرُمُ علَیهِ ، ومَن لَم یَتَفقّهْ فی دِینِهِ ثُمّ اتّجَرَ تَورَّطَ الشُّبُهاتِ .

امام صادق علیه السلام : هر کس بخواهد تجارت کند باید احکام دین خود را بیاموزد تا حلال را از حرام بازشناسند . کسى که احکام دین خود را نیاموزد و تجارت کند در کام شبهات فرو غلتد .

v عنه علیه السلام : أیُّما مسلِمٍ أقالَ مسلِماً بَیعَ نَدامَةٍ أقالَهُ اللَّهُ‏عزّ و عجل عَثْرتَهُ یَومَ القیامةِ .

امام صادق علیه السلام : هرگاه یکى از دو مسلمان معامله کننده پشیمان شود و تقاضاى فسخ کند و طرف دیگر تقاضاى او را بپذیرد خداوند در روز رستاخیز از لغزشهاى او درگذرد .

 النَّهیُ عن التّطفیفِ‏

نهى از کم فروشى

‏ «وَیْلٌ لِلْمُطَفِّفِینَ * الَّذِینَ إِذَا اکْتَالُوا عَلَى‏ النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ * وَإِذَا کالُوهُمْ أَو وَزَنُوهُمْ یُخْسِرُونَ» .

«واى بر کم فروشان. آنان که چون از مردم پیمانه مى‏ستانند آن را پر مى‏گیرند. و هرگاه براى مردم پیمانه یا وزن مى‏کنند از آن مى‏کاهند».

v رسولُ اللَّهِ صلى الله علیه وآله : إذا وَزَنْتُم فأرْجِحوا .

پیامبر خدا صلى الله علیه وآله : هرگاه وزن مى‏کنید (به نفع مشترى) سنگینتر وزن کنید .

v الإمامُ الصّادقُ علیه السلام : لا یکونُ الوفاءُ حتّى‏ یَمیلَ المِیزانُ .

امام صادق علیه السلام : حقّ مشترى ادا نخواهد شد مگر ترازو به نفع او سنگین شود .

 حثُّ التّاجرِ على‏ التَّصدُّقِ‏

تشویق بازرگانان به صدقه دادن‏

v رسولُ اللَّهِ صلى الله علیه وآله : یا مَعشرَ التُّجّارِ ، إنَّ الشَّیطانَ والإثمَ یَحضُرانِ البَیْعَ ، فَشُوبُوا بَیعَکُم بالصّدَقةِ .

پیامبر خدا صلى الله علیه وآله : اى گروه بازرگانان ! در هنگام معامله شیطان و گناه حاضرند ، پس بیع خود را با صدقه در آمیزید .

 التَّساهُلُ فی البَیعِ والشِّراءِ

آسانگیرى در خرید و فروش‏

v رسولُ اللَّهِ صلى الله علیه وآله : رَحِمَ اللَّهُ عبداً سَمْحاً إذا باعَ ، سَمْحاً إذا اشْتَرى‏، سَمحاً إذا قضى‏ ، سَمحاً إذا اقْتَضى‏ .

پیامبر خدا صلى الله علیه وآله : خداى رحمت کند بنده‏اى را که در فروش و خرید و پس دادن وام و پس گرفتن آن آسانگیر باشد .

v الإمامُ علیٌّ علیه السلام - لِرجُلٍ یُوصیهِ ومَعهُ سِلْعَةٌ یَبیعُها - : سَمِعْتُ رسولَ اللَّهِ صلى الله علیه وآله یقولُ : السَّماحُ وَجهٌ مِن الرِّباحِ .

امام على علیه السلام در سفارش به مردى که مشغول فروختن کالایى بود : از پیامبر خدا صلى الله علیه وآله شنیدم که مى‏فرمود : گذشت و آسانگیرى نوعى سود است .

 المُماکَسَةِ

چانه زدن‏

v رسولُ اللَّهِ صلى الله علیه وآله : یا علیُّ ، لا تُماکِسْ فی أربَعةِ أشیاءَ : فی شِراءِ الاُضْحِیّةِ ، والکفَنِ ، والنَّسَمةِ ، والکَرْیِ إلى‏ مَکّةَ .

پیامبر خدا صلى الله علیه وآله : اى على ! در چهار چیز چانه نزن : در خرید قربانى ، کفن ، بَرده و کرایه سفر به مکه .

v الإمامُ الباقرُ علیه السلام : ماکِسِ المُشْتَری ، فإنَّهُ أطیَبُ للنّفْسِ وإنْ أعطى‏ الجَزیلَ ، فإنّ المَغبونَ فی بَیعِهِ وشِرائِهِ غیرُ مَحمودٍ ولا مَأجورٍ .

امام باقر علیه السلام : با خریدار چانه بزن ؛ زیرا اگر چه زیاد هم پول بدهد چانه زدن موجب آرامش و رضایت خاطر بیشترى مى‏شود . زیانکار در خرید و فروش نه مورد ستایش است و نه سزاوار پاداش .

 التَّسویةُ بین المُماکِسِ وغیرِهِ‏

فرق نگذاشتن میان کسى که چانه مى‏زند و کسى که چانه نمى‏زند

v الإمامُ الصّادقُ علیه السلام - فی رجُلٍ عِندَهُ بَیْعٌ ، فَسَعّرَهُ سِعْراً مَعلوماً ، فمَنْ سَکَتَ عنهُ مِمّنْ یَشْتری مِنهُ باعَهُ بذلکَ السِّعْرِ ، ومَن ماکَسَهُ وأبى‏ أنْ یَبْتاعَ مِنهُ زادَهُ - : لو کانَ یَزیدُ الرَّجُلَینِ والثَّلاثةَ لم یَکُنْ بذلکَ بَأسٌ ، فأمَّا أنْ یَفعَلَهُ بمَن أبى‏ علَیهِ وکایَسَهُ ویَمْنَعَهُ مِمَّن لَم یَفْعَلْ ذلک فلا یُعْجِبُنی إلّا أنْ یَبیعَهُ بَیْعاً واحِداً .

امام صادق علیه السلام - درباره مردى که کالایى دارد و قیمت مشخصى روى آن مى‏گذارد و سپس آن کالا را به خریدارى که چانه نمى‏زند به همان قیمت مى‏دهد ولى براى کسى که چانه مى‏زند و قصد خرید از او را با آن قیمت ندارد به کالا مى‏افزاید - : اگر براى هر دو نفر و نفر سومى به کالا مى‏افزاید اشکالى ندارد ، امّا این که با کسى که از خرید آن مقدار کالا ، با آن قیمت امتناع مى‏ورزد و چانه مى‏زند این کار را بکند و با کسى که چانه نمى‏زند چنین نکند ، این کار خوشایند من نیست مگر آن که همه کالا را یک باره بفروشد .

 رِبحُ المؤمنِ على‏ المؤمنِ‏

سود گرفتن مؤمن از مؤمن‏

v الإمامُ الصّادقُ علیه السلام : رِبْحُ المؤمنِ على‏ المؤمنِ رِبا ، إلّا أنْ یَشْتریَ بأکْثَرَ مِن مائةِ دِرْهَمٍ فاربَحْ علَیهِ قُوتَ یَومِکَ ، أو یَشْتَرِیَهُ للتِّجارةِ فارْبَحُوا علَیهِم وارْفُقوا بهِم .

امام صادق علیه السلام : سود گرفتن مؤمن از مؤمن رباست مگر این که جنسى را به بیشتر از صد درهم بخرد در این صورت به اندازه خوراک روزانه‏ات روى قیمت آن بکش . یا این که براى تجارت کردن بخرد که در این صورت نیز از آنان سود بگیرید ولى مدارا کنید .

v عنه علیه السلام - وقد سُئلَ عنِ الخَبَرِ الّذی رُویَ أنّ رِبْحَ المؤمنِ على‏ المؤمنِ رِبا ، ما هُو ؟ : ذاکَ إذا ظَهرَ الحقُّ وقامَ قائمُنا أهلَ البیتِ ، فأمّا الیومَ فلا بأسَ .

امام صادق علیه السلام : درباره این روایت که سود گرفتن مؤمن از مؤمن رباست سؤال شد ، فرمود : این در زمانى است که حقّ حاکم شود و قائم ما خاندان قیام کند . امّا امروزه اشکالى ندارد .

 فُجورُ التُّجّارِ

بازرگانان نابکار

v رسولُ اللَّهِ صلى الله علیه وآله : إنّ التُّجّارَ هُمُ الفُجّارُ . قالوا : یا رسولَ اللَّهِ ، ألیسَ قد أحلَّ اللَّهُ البَیْعَ ؟ قالَ : بلى‏ ، ولکنَّهُم یُحَدِّثونَ فیَکْذِبونَ ، ویَحْلِفونَ فیَأثَمونَ .

پیامبر خدا صلى الله علیه وآله : بازرگانان مردمانى نابکارند . عرض کردند : اى پیامبر خدا ! آیا نه این است که خداوند خرید و فروش را حلال کرده‏است ؟ فرمود : چرا ، امّا این جماعت در هنگام معامله دروغ مى‏گویند و با سوگند خوردن گناه مى‏ورزند .

v کنزالعمّال : کان علیٌّ علیه السلام یَجی‏ء إلى‏ السُّوقِ فیقومُ مَقاماً له ، فیقولُ : السّلامُ علیکم أهلَ السُّوقِ ، اتَّقوا اللَّهَ فی الحَلْفِ ، فإنّ الحَلفَ یُزجی‏السِّلْعَةَ ویَمْحَقُ البَرَکةَ ، التّاجرُ فاجرٌ إلّا مَن أخذَ الحقَّ وأعْطاهُ .

کنز العمّال : امام على علیه السلام به بازار مى‏آمد و در جایگاه خود مى‏ایستاد و مى‏فرمود : درود بر شما اى بازاریان ، از خدا بترسید و سوگند مخورید ؛ زیرا سوگند خوردن کالا را رونق مى‏دهد و برکت را مى‏برد . تاجر نابکار است مگر آن که به حق بستاند و بدهد .

 صِدقُ التّاجرِ

راستگویى بازرگان‏

v رسولُ اللَّهِ صلى الله علیه وآله : التّاجرُ الأمینُ الصَّدوقُ المسلِمُ معَ الشّهداءِ یَومَ القیامةِ .

پیامبر خدا صلى الله علیه وآله : کاسب درستکارِ راستگوى مسلمان ، در قیامت با شهیدان است .

v عنه صلى الله علیه وآله : التّاجرُ الصَّدوقُ تَحتَ ظِلِّ العَرشِ یَومَ القیامةِ .

پیامبر خدا صلى الله علیه وآله : کاسب راستگو در روز قیامت زیر سایه عرش است .

v عنه صلى الله علیه وآله : ثلاثةٌ لا یَنْظُرُ اللَّهُ إلَیهِم ... والمُزَکّی سِلْعَتَهُ بالکَذِبِ.

پیامبر خدا صلى الله علیه وآله : سه کسند که خداوند به آنها نمى‏نگرد ... و کسى که از کالاى خود تبلیغ دروغ کند .

 المُنَفِّق سِلعَتَه بالأیمانِ‏

تبلیغ کالا با قسم و سوگند

v الإمامُ علیٌّ علیه السلام : یا مَعاشرَ السَّماسِرَةِ ، أقِلّوا الأیْمانَ ، فإنّها مَنفَقَةٌ للسِّلْعَةِ ، مَمْحَقَةٌ للرِّبْحِ .

امام على علیه السلام : اى جماعت دلّال ! کمتر سوگند خورید که این کار کالا را به فروش مى‏رساند و سود (حقیقى) را مى‏برد .

v الإمامُ الصّادقُ علیه السلام : إنَ اللَّهَ تبارکَ وتعالى‏ لَیُبْغِضُ المُنَفِّق سِلْعتَهُ بالأیْمانِ .

امام صادق علیه السلام : خداوند تبارک و تعالى از کسى که با قسم و سوگند خوردن کالاى خود را به فروش رساند نفرت دارد .

 تِجارةُ الآخرة

ِ تجارت آخرت‏

«یا أَیُّهَاالَّذِینَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّکُمْ عَلَى‏ تِجارَةٍ تُنْجِیکُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِیمٍ * تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتُجاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِکُمْ وأَنْفُسِکُمْ ذلِکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ» .

«اى کسانى که ایمان آورده‏اید! آیا شما را به تجارتى که شما را از عذابى دردناک مى‏رهاند راهنمایى کنم؟ به خدا و پیامبرش ایمان آورید و در راه خدا با مال و جان خویش جهاد کنید. و این براى شما بهتر است اگر بدانید».

v رسولُ اللَّهِ صلى الله علیه وآله : کلُّ ما أبْصَرْتَهُ بعَینِکَ واسْتَحْلاهُ قلبُکَ فاجعَلْهُ للَّهِ ، فذلکَ تِجارةُ الآخِرَةِ ، لأنَّ اللَّهَ یقولُ : «ما عِندَکُم یَنْفَدُ وماعِندَ اللَّهِ باقٍ).

پیامبر خدا صلى الله علیه وآله : هر چه دیدگانت دید و خوش‏آیند دلت بود آن را براى خداوند کنار بگذار ؛ که این است تجارت آخرت زیرا خداوند مى‏فرماید : «آنچه نزد شماست رفتنى است و آنچه نزد خداست ماندنى» .

v عنه صلى الله علیه وآله : تاجِرُ الدُّنیا مُخاطِرٌ بنفسِهِ ومالِهِ ، وتاجِرُ الآخِرَةِ غانِمٌ رابِحٌ ، وأوَّلُ رِبْحهِ نَفسُهُ ثُمَّ جَنّةُ المَأوى‏

پیامبر خدا صلى الله علیه وآله : تاجرِ دنیا خود و مالش را به خطر مى‏افکند و تاجرِ آخرت غنیمت و سود مى‏برد . نخستین سود او نفس اوست و سپس بهشت برین .

v الإمامُ علیٌّ علیه السلام : لا تِجارَةَ کالعَملِ الصّالحِ ، ولا رِبحَ کالثَّوابِ .

امام على علیه السلام : هیچ تجارتى چون عمل صالح نیست و هیچ سودى همچون ثواب نباشد .

v عنه علیه السلام : أربَحُ النّاسِ منِ اشْتَرى‏ بالدُّنیا الآخِرَةَ .

امام على علیه السلام : بیشترین سود را کسى برده است که آخرت را به دنیا بخرد .

v عنه علیه السلام : إنَّ مَن باعَ نَفسَهُ بغیرِ الجَنّةِ فقد عَظُمَتْ علَیهِ الِمحْنةُ .

امام على علیه السلام : هر کس خود را به بهایى جز بهشت بفروشد به دردسر افتاده‏است .

v عنه علیه السلام : مَنِ اتَّخَذَ طاعةَ اللَّهِ بِضاعةً أتَتْهُ الأرْباحُ مِن غیرِ تِجارةٍ .

امام على علیه السلام : هر کس فرمانبرى از خدا را کالاى خویش سازد ، بى آن که تجارت کند سودها به طرف او سرازیر شود .

 عدمُ إلهاءِ التّجارةِ للمؤمنِ‏

تجارت، مؤمن را از یاد خدا باز نمى‏دارد

«رِجالٌ لَا تُلْهِیهِمْ تِجارَةٌ وَلَا بَیْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ وَإِقامِ الصَّلَاةِ وَإِیتاءِ الزَّکاةِ یَخافُونَ یَوْماً تَتَقَلَّبُ فِیهِ القُلُوبُ وَالْأَبْصارُ» .

«مردانى که هیچ تجارت و خرید و فروشى از یاد خدا ونماز گزاردن و زکات دادن بازشان ندارد. از روزى که دلها و دیدگان دگرگون مى‏شوند هراسناکند».

v فِقهُ الرِّضا علیه السلام : إذا کُنتَ فی تِجارَتِکَ وحَضَرَتِ الصّلاةُ فلا یَشغَلْکَ عنها مَتْجَرُکَ ، فإنَّ اللَّهَ‏وَصفَ قَوماً ومدَحَهُم فقالَ : «رِجالٌ لا تُلهیهم ...» . وکانَ هؤلاءِ القَومُ یَتَّجِرونَ ، فإذا حَضَرَتِ الصّلاةُ تَرَکوا تِجارَتَهُم وقاموا إلى‏ صَلاتِهِم ، وکانوا أعظَمَ أجْراً مِمَّن لا یَتَّجِرُ فیُصَلّی .

فقه الرضا علیه السلام : هرگاه در حال کسب و کار بودى و وقت نماز رسید کسب تو را از نماز باز ندارد ؛ زیرا خداوند مردمى را چنین توصیف کرده و ستوده‏است : «مردانى که هیچ تجارت ...» . این مردم کاسب بودند امّا چون گاه نماز مى‏رسید دست از کسب و کار مى‏شستند و به نماز بر مى‏خاستند . مزد و پاداش اینان بیش از کسانى بود که کاسبى نمى‏کردند و نماز مى‏خواندند .

 التِّجارةُ والدِّینُ‏

تجارت و دین‏

v الإمامُ علیٌّ علیه السلام : المُسْتَأکِلُ بدِینِهِ حَظُّهُ مِن دِینِهِ‏ما یَأکُلُهُ .

امام على علیه السلام : کسى که دین را دکّان خود قرار دهد بهره او از دینش همان است که مى‏خورد .

v عنه علیه السلام : مَن طَلبَ الدُّنیا بعَملِ الآخِرَةِ کانَ أبْعَدَ لَهُ مِمّا طَلَبَ.

امام على علیه السلام : کسى که با کارى آخرتى در طلب دنیا برآید از مطلوب خود دورتر شود .

منبع : سایت دانشگاه حدیث

http://www.hadith.ac.ir/view.aspx?pageid=482&word

/ 0 نظر / 5 بازدید